|
|
| Yaygın hale gelen HDV, yakında DV formatının yerini alacak gibi... |
Bundan 8-9 yıl kadar önce DV formatlı ilk kameralar çıkmaya başladı. Ve kısa süre sonra bu formatın büyük potansiyeli olduğu anlaşıldı ve ilk olarak son kullanıcı amaçlı çıkan format profesyonel ortamda ve hatta yayıncılık ortamında ciddi kullanım imkanı buldu. Çok iyi hatırlıyorum 4-5 yıl kadar önce bir tanıdığım DV formatta çektiği bir belgeseli 35mm. ye bastırmış ve ben hayretler içinde kalmıştım. Hatta o zamanlar(gerçi şimdi de var) dünyanın belli ülkelerinde bağımsız sinemacıların DV kameralarla çektiği görüntüleri 35mm. filme basan ajanslar ve stüdyolar vardı. Ülkemizde de bu konuda çalışmalar yapıldığını biliyorum.
Şimdi birkaç senedir, HDV formatı yaygın hale gelmeye başladı. Ve çok yakın gelecekte DV formatının yerini alacak gibi görünüyor. İsim olarak DV ye benzeyen formatın bunun dışında yapısal fazla bir benzerliği yok. HDV formatı iki tip ekran buyuklüğüne sahiptir. Kısaca 1080i ve 720p olarak geçen bu büyüklükler; sırasıyla 1440x1080 ve 1280x720 net büyüklüğüne sahiptirler. Format tipini belirten rakamların sonundaki i ve p harfleri sırasıyla interlaced ve progressive manalarına gelir. Interlaced yani titreşimli, girişimli ve progressive yani kare bazlı, girişimli olmayan. Buna rağmen 1080i formatı hem interlaced hem de progressive yapıları destekleyebilmektedir. 720p formatı 60p, 30p, 50p, 25p, 24p kare sayıları ile çalışırken, 1080i formatı 60i, 50i, 30p, 25p, 24p kare sayılarını desteklemektedir. Her iki formatta 16:9 oranlı ekran yapısına sahiptir. Şimdi anti parantez söylemek gerekirse 1280:720 de 16:9 ise nasıl oluyorda 1440x1080 de 16:9 oluyor. Bunu yazının sonunda açıklamayı tercih ediyor ve devam ediyorum. Her iki yapı da 4:2:0 renk kodlama mekanizması kullanırken 720p formatı 19Mbit/sec ve 1080i formatı ise 25Mbit/sec bir veri bant genişliğine sahiptir. HDV formatı genel olarak long GOP(group of pictures) bir Mpeg-2 kodlama kullanmakta 720p formatı 6 karelik GOP lar dan oluşurken, 1080i formatı 15 kareli GOP lardan oluşmaktadır.Ses yapısı olarak 48KHz. örneklemeli Mpeg-1 Layer II kullanılmaktadır. Bazen audio formatı olarak 720p de PCM, 1080i de ise Mpeg-2 Layer II kullanılabilmektedir. 720p formatı Mpeg-2 transport stream bir yapı kullanılırken, 1080i formatı Mpeg-2 paktlenmiş elementary stream kullanmaktadır. Bu kadar teknik bilgiden sonra pratikte bizim ne kullanacağımızı konuşalım.
HDV formatında çekeceğimiz görüntüleri 35mm. filme basmak gerektiğinde çekim aşamasında buna dikkat etmemiz gerekiyor. 24 karelik yapı sadece bu iş için geliştirilmiştir diyebiliriz. İlk başta sadece 720p formatında rastladığımız 24 kare imkanı, şimdilerde 1080i formatında da görülmektedir. Bu noktada kafa karıştırabilecek bazı format isimlendirmelerinden bahs etmekte fayda var. Bazı kameralar 24p yi 23,98p, 30p yi ise 29,97p olarak adlandırmaktadırlar. Dolayısı ile 35mm filme basmak istiyorsak yapacağımız HDV çekimi, mutlaka 24p veya diğer adıyla 23.98p çekim yapmak durumundayız. Eğer kameramız 1080i 24p çekebiliyorsa daha iyi ama 720p 24p de bu iş için yeterli olacaktır. Modern kurgu sistemlerinde diğer formatlarda mesela 50i veya 30p çekilmiş bir görüntüyü 24p çıkış almak mümkün olsa da bu beraberinde görüntü defermasyonu getireceğinden tercih edilmemelidir. Görüntülerimiz bahs ettiğim şekilde 24p çekildikten sonra iş kurgu aşamasına gelecektir doğal olarak. HDV ve DV digital bağlantı yapılarının benzerliği dikkat çeker. İkisi de digital yapılardır ve ieee1394 veya firewire denilen arabirimler üzerinden digital olarak aktarılırlar. Bu yapı üzerinden aktarılan görüntünün ayarlarında bir değişiklik yapılamaz. Dolayısı ile pek çok kurgu sisteminde HDV aktarım yaptığınızda hata yapma şansınız neredeyse yoktur. Kasetinizde ne formatta ise muhtemelen kurgu sisteminize de aynı formatta gelecektir.Kurgu sistemine aktarımda dikkat edeceğimiz en önemli husus aktarım sırasında hiçbir kaybın yaşanmamasıdır. Bu nedenle kurgu sistemimizi seçerken HDV formatını esas yapısı ile yani kayıt edilmiş haline hiç dokunmadan içeri alabilen bir sistem olarak seçmeliyiz. Buna teknik olarak HDV native editing tabiri kullanıldığı için kurgu sisteminin dokümanlarından bu özellik aranabilir. Bu noktayı özellikle vurgulamamın nedeni HDV formatının kodlama yapısı olarak yukarıda da belirttiğim gibi Mpeg-2 olması ve Mpeg-2 kurgulama özelliği olmayan bazı kurgu sistemlerinin HDV sinyali içeri değişik şekillerde alarak kalitesinin bozulmasına sebep olmalıdır. Unutmamalıyız ki 35mm. ye basıp dev ekranda göstereceğimiz bir görüntüde hiçbir kalite kaybına tahammülümüz olamaz. Kurgu sisteminin bir diğer özelliği de 24p kurgu yapabilmesi olmalıdır. Pek çok kurgu sisteminde timeline settings, sequence settings veya project settings bölümünün altında yer alan ve çıkış video formatının ne olacağının ayarının yapıldığı bir bölüm vardır. Bu bölümden proje çıkış ayarının aldığımız formatın aynısı ola rak yapılabiliyor olması gerekir. Yani 720p 24p ise bu şekilde, 1080i 24 ise bu şekilde çıkış ayarı yapılabiliyor olmalıdır. Bu şekilde ayarlarımızı yaptıktan sonra kurgu işlemimizi gönül rahatlığı ile tamamlayabiliriz. Kurgu sırasında özellikle dikkat edeceğimiz bir başka nokta ise renklerle ilgili yapacağımız oynamaların 35mm. de bizim ekranımızda göründüğünden farklı bir şekilde görünebilceğini bilmektir. Bu şekilde ya ekranımızı bilen birine kalibre ettirmemiz grekir, ki bu çok zor bi iştir, ya da renk düzeltme işini baskı anında profesyonellerin eline bırakak gerekir. Film kurgusunda her ne kadar video efektleri fazla kullanılmasa da, bir uyarı da bunlarla ilgili yapmakta fayda var. Unutmayalım ki videonun 50 karelik hareketli yapısına karşılık 35mm. nin 24 karelik hareket yapısı çok zayıf kalır. Dolayısı ile video için uyguladığımız bazı efektler 35mm. de çok kötü gözükür. Özellike hareketin hızlı olduğu efektler 35mm. de çok kötü görünecektir. Bu nedenle cross-fade veya dissolve olarak adlandırılan geçiş efektleri, hatta fade to black veya fade from black gibi efektler dışında pek bir efekt kullanmamak gerekir diyebiliriz. HDV nin renk skalası ve çözünürşüğü, sıkıştırması gibi faktörlerden dolayı zaten chroma key gibi efektler istenen sonucu vermeyecektir. Efekt uygulamaları sırasında ne olur bu görüntünün dev perdeye yansıtılacağını ve ufak bilgisayara ekranında küçük görünen hatalrın orada büyüyeceğini unutmayın. Bu nedenle en ufak hataları bile gçz ardı etmemek gerekir. Bir başka önemli nokta ise, eğer kurgu sırasında bilgisayar animasyonu, hareketli grafikler ve yazılar kullanacaksanız bunların da mutlaka full frame modunda (field sız) renderlanmış olması gerektiğine dikkat etmeliyiz. Yine bunlarda da hızlı hareketlerden kaçınmak gerekir.
İşimiz bittikten sonra sıra kurgumuzun çıkışnın alınıp 35mm. baskıya gönderilmesine gelecektir. Hemen bir önemli noktayı daha belirteyim. Tüm filmi bastırmadan çnce ufak bir kısmın, hatta bu işlemi kurgu işleminin başında dahi yapabilirsiniz, test baskısını yapıp bir izlemekte fayda olacaktır. Bir hata varsa düzeltmek için fırsat olur. 35mm. baskı için yapılan kurgunun image sequence dediğimiz sıralı resimler şeklinde çıkışnın alınması gerekecektir. Görüntü 35mm. ye kare kare genelde lazer teknolojisi kullanan bir cihazla basılmaktadır ev bu cihazlar da genel de sıralı resimlerle çalışmaktadırlar. Sıralı resimler olarakta genel kabul görmüş iki format vardır. Bunlardan biri dpx diğeri ise tga dır. Her ikisi de sıkıştırmasız formatlardır. Dolayısı ile yapılan işte bir bozulma olmadan aktarma sağlanmış olur. Dpx formatı tga formatından farklı olarak renk düzeltme de işe yerayan LUT tablolalarını da içinde barındırdığından daha fazla yer kaplayacaktır. Bahs ettiğimiz fazlalık tga nın yaklaşık 3.5 katı kadardır. Bir kare TGA görüntü (720p de) yaklaşık 2.6MB bir büyüklüğe sahiptir. Bu da 90dk. bir filmin 90x60=5400sn ve 5400x24=129.600 kare olduğunu düşündüğümüzde, 129.600x2,6=336.960MB. yer kaplayacağı manasına gelecektir. Sonuc olarak demek ki bu büyüklükte bir diske ihtiyacımız olacağı acıktır. Tabii dpx olarak götürceksek filmimizi 35mm. baskıya, bunun 3.5 katı kadar daha büyük bir diske ihtiyacımız olacağı açıktır. İşler genelde sona yaklaşıtkça daha sıkışacağından baştan tüm bunları göz önünde bulundurmak öngürlen sorunlara karşı tedbirler almak faydalı olacaktır. İşi sıralı resim dışında çıkış almanın yanında özellikle tekrar HDV kasete de orijinal formatında basmak akıllıca olur. Hatta belki birden fazla kopya bile almalıdır. Böylelikle işin orijinal halini ufak bir medyada saklama şansını da değerenlendirmiş oluruz. Modern kurgu sistemleri aynı işin hem sıralı resim olarak, hem hdv video olarak, hem dvd olarak ve hatta hem de dv olarak çıkışını verebilmektedirler. Uygun bir kurgu sistemi tercihi yapmışsak tüm bu çıkışlarımızı alabilir ve tüm ihtiyacımızı görebiliriz. Öyle ki sıralı resimlerden 35mm. baskımızı alırız. HDV çıkıştan masterımızı arşivleriz. DVD çıkışdan mastering için kopyamızı alır dvd mizi çıkartmanın ilk adımınız atarız. DV çıkıştan aldığımız kopyayı TV de yayınlatabiliriz. Kolay gelsin. |
|
| Realtime HDV/DV/SD Kurgu Paketi
|
| |
|
DİĞER BROADCAST HABERLERİ İÇİN |
|